Biografi Syekh Abdul Hamid Quds Al-Makki
Nama, Nasab dan Tahun Kelahiran
Nama
lengkap beliau adalah Abdul Hamid bin Muhammad Ali Quds Al Makki bin Abdul Qadir
al-Khathib bin Abdullah bin Mujir Quds. Beliau lahir di kota Makkah.
Ada beberapa pendapat tentang kapan tahun persisnya beliau lahir. Di
dalam kitab al-Mukhtashar Min Nasyr an-Nur wa az-Zahar, beliau disebutkan lahir pada tahun 1277 H / 1860 M. Adapun di dalam Siyar wa Tarajim dinyatakan lahir pada tahun 1280 H / 1863 M. Sedangkan dalam kitab Kanz an-Najah wa as-Surur,
beliau dinyatakan lahir pada tahun 1277 H atau 1278 H di rumah ayah
beliau berdekatan dengan Bab Daribah (salah satu pintu Masjidil Haram).
Keluarga beliau berasal dari Hadramaut, yang kemudian hijrah ke
Indonesia.
Pendidikan
Pendidikan
beliau pertama kali diperoleh langsung dari ayah beliau, Syaikh
Muhammad Ali Quds (w. 1293 H). Sejak kecil, beliau telah menghafal
al-Quran. Beliau juga telah banyak menghafal matan-matan sejak belia,
diantaranya adalah Matan al-Ajurrumiyah, Matan al-Alfiyah, Matan
ar-Rahbiyah, Matan as-Sanusiyah, Matan as-Sullam, Matan az-Zubad dan
matan-matan lainnya.
Selanjutnya
ayah beliau menyuruh belajar dari ulama-ulama besar Makkah di
halaqah-halaqah Masjidil Haram. Selain itu, beliau juga belajar di Mesir
(Al-Azhar). Beliau adalah generasi kedua mahasiswa yang berasal dari
tanah melayu yang menuntut ilmu di Al-Azhar setelah era Syaikh Ahmad
Fathani. Dalam pendidikannya, beliau telah belajar ke banyak guru.
Diantara guru-gurunya adalah:
1.
Ayahanda beliau sendiri, Syaikh Muhammad ‘Ali Quds (w. 1293 H).
Darinya, beliau belajar membaca al-Quran, ilmu-ilmu dasar dan menghafal
matan. Selain itu beliau juga belajar Syarah al-Ghayah wa at-Taqrib dan
Syarah al-Ajurrumiyyah dari ayahnya.
2.
Al-Imam Syaikhul Islam as-Sayyid Ahmad bin Zaini Dahlan al-Hasani
al-Jilani al-Makki, Mufti Syafi’iyyah di Makkah (w. 1304 H). Dari ulama
ini, beliau mempelajari pelbagai bidang ilmu, diantaranya: Tafsir
al-Baidhawi, Ihya Ulumiddin, Jam’ul Jawami` dan lain-lain.
3.
As-Sayyid Umar Syatha (w. 1331 H). Diantara kitab yang dipelajari:
Syarah al-Kafrawi ‘ala al-Ajrumiyyah, Matan BaFadhal yakni Muqaddimah
al-Hadhramiyyah, Umm al-Barahin, Matan Jauharah, Matan Zubad, Alfiyyah
Ibn Malik. Selain itu beliau juga diijazahkan perbagai wirid dan hizib
dan juga Dalailul Khairaat.
4.
As-Sayyid Utsman Syatha (w. 1290 H). Syaikh Abdul Hamid Quds
mempelajari kitab Hasyiah al-‘Asymaawi ‘ala al-Ajrumiyyah dan Syarah
al-Ghaayah dalam ilmu fiqih.
5.
As-Sayyid Bakri Syatha - pengarang kitab I’anah at-Thalibin (w. 1310
H). Merupakan guru utama beliau. Dari tokoh ini beliau mempelajari
pelbagai bidang ilmu. Beliau mengatakan bahwa, beliau beroleh futuh
hasil dari bimbingan guru kesayangan beliau ini. Dan beliau telah
mengarang kitab mengenai biografi guru beliau ini berjudul Kanzul `Atha
fi Tarjamah al-'Allamah as-Saiyid Bakri Syatha
6.
Al-‘Allamah as-Sayyid Mufti Makkah al-Habib Hussin bin Muhammad bin
Hussin al-Habsyi (beliau adalah saudara al-Habib ‘Ali bin Muhammad bin
Hussin al-Habsyi, shohib Maulid Simtud Durar. W. 1330 H). Syaikh Abdul
Hamid Quds belajar Shahih Muslim bi Syarh an-Nawawi di Thaif pada tahun
1314H. Dari ulama ini Syaikh Abdul Hamid Quds telah dipakaikan khirqah
shufi dan ditalqinkan zikir. Dan beliau juga diberi ijazah ‘ammah. Dan
Syaikh Abdul Hamid Quds ada menulis kitab tentang guru beliau ini
berjudul مواهب المعيد المنشي في مآثر العلامة السيد حسين بن محمد بن حسين
الحبشي
7. Al-‘Allamah as-Sayyid Muhammad bin ‘Abdul Baqi al-Ahdal
8. Al-‘Allamah as-Sayyid Sulaiman bin Muhammad bin ‘Abdurrahman al-Ahdal, Mufti Besar Zabid (w. 1305 H)
9.
Al-‘Allamah al-Faqih an-Nahrir asy-Syaikh ‘Abdul Hamid ad-Daaghistani
asy-Syirwani – pengarang kitab Hasyiah ‘Ala Tuhfah al-Muhtaj (w. 1301 H)
10.
Asy-Syaikh al-‘Allamah Muhammad bin Sulaiman Hasbullah al-Makki, Mufti
Makkah (w. 1335 H) - Syaikh Abdul Hamid Quds pula adalah orang
kepercayaan Syaikh Muhammad bin Sulaiman Hasbullah al-Makki
11. Al-‘Allamah Muhammad Abu Khidhir ad-Dumyathi al-Madani
12. Asy-Syaikh al-Adiib ‘Abdul Jalil Baradah al-Madani (w. 1327 H)
13.
Asy-Syaikh as-Sholeh Sidi Marjan ash-Shaghir al-Madani (w. 1304 H) –
darinya Syaikh Abdul Hamid Quds ditalqinkan zikir Thariqat Khalwatiyah.
Asy-Syaikh as-Sholeh Sidi Marjan ash-Shaghir menerima thariqah
Khalwatiyyah dari Syaikh Ahmad ash-Showi dan beliau menerima dari Syaikh
Ahmad ad-Dardir. Syaikh Abdul Hamid Quds juga menerima thariqah
Khalwatiyyah dari masyaikh lain sepertimana yang beliau sebut di dalam
kitabnya Al-Futuhat al-Qudsiyah.
14. Asy-Syaikh ‘Abdurrahman asy-Syarbini (w. 1326 H)
15. Asy-Syaikh Ahmad ar-Rifai (w. 1325 H)
16. Asy-Syaikh al-‘Allamah Yusuf bin Ismail an-Nabhani (w. 1325 H)
17. Asy-Syaikh al-‘Allamah al-Faqih Umar bin Abu Bakar BaJunaid (w. 1324 H)
18. Asy-Syaikh al-‘Allamah ‘Abdurrahman al-Hanafi
19. Asy-Syaikh al-‘Allamah al-Faqih Sa’id Yamani al-Khalidi al-Makki
Setelah
sekian lama menimba ilmu, beliau akhirnya diberikan izin untuk mengajar
di Masjidil Haram dan rumah beliau. Halaqah pengajian beliau sangat
ramai dihadiri oleh para penuntut ilmu. Diantara ulama yang pernah
belajar dari beliau adalah:
1. Anak beliau, Syaikh Muhammad Nur bin Syaikh ‘Abdul Hamid Quds (w. 1360 H)
2.
Anak beliau, Syaikh ‘Ali bin Syaikh ‘Abdul Hamid Quds as-Samarani (w.
1363 H). Beliau adalah salah satu ulama besar yang mengajar di Jawa
Timur)
3. Asy-Syaikh Abu Bakar bin Muhammad Sa’id BaBashil (w. 1348 H)
4. Al-‘Allamah as-Sayyid Ahmad Idris bin Muhammad al-Ahdal (w. 1357 H)
5. Al-‘Allamah as-Sayyid ‘Abdurrahman bin Muhammad al-Ahdal (w. 1372 H)
6. Al-Qadhi al-‘Allamah al-Musnid ‘Abdul Waasi’ (w. 1369 H)
7. Al-‘Allamah al-Habib ‘Ali bin ‘Abdurrahman al-Habsyi Kwitang, Jakarta
8. Dan lain-lain
Karangannya
Selain
mengajar, beliau juga salah satu ulama yang banyak menghasilkan karya
berupa kitab-kitab. Diantara karangan beliau adalah:
1.
Irsyad al- Muhtadi ila Syarh Kifayah al-Mubtadi, diselesaikan sesudah
Dzuhur, hari Kamis, 3 Muharam 1306H. Kandungannya membicarakan aqidah
dan ia merupakan syarah dari karya ayahnya, Syaikh Muhammad Ali Quds.
Dicetak oleh Mathba'ah al-Maimuniyah, Mesir, Ramadhan 1309H. Di bahagian
tepinya dicetak matan karya ayahnya, Syaikh Muhammad Ali Quds tersebut.
Ditashih oleh Muhammad az-Zahari al-Ghamrawi.
2.
Al-Anwar as-Saniyah `ala ad-Durar al-Bahiyah, diselesaikan pertengahan
Rabiulakhir 1311H. Kandungannya membicarakan aqidah, fiqih dan tasawuf.
Merupakan syarah dari karya gurunya Sayyid Abi Bakar Syatha. Cetakan
pertama, Mathba'ah al-Miriyah al-Kainah Makkah, 1313H.
3.
Fath al-Jalil al-Kafi bi Mutammimah al-Matn al-Kafi fi `Ilm al-`Arudh
wa al-Qawafi, diselesaikan pada hari Isnin, 19 Rabiulawal 1313H.
Kandungannya membicarakan ilmu ‘arudh dan qawafi atau kesusasteraan
Arab. Dicetak oleh Mathba'ah al-Husainiyah al-Mashriyah, milik Muhammad
Abdul Lathif Khathib, 1325H. Kata pujian oleh Sayid Ahmad Bik
al-Huseini, Muhammad Musa al-Bujiraimi as-Syafi'ie di al-Azhar, Muhammad
al-Halaby as-Syafi'ie di al-Azhar dan Ahmad ad-Dalbasyani al-Hanafi di
al-Azhar. Ditashih oleh Muhammad az-Zahari al-Ghamrawi.
4.
Al-Futuuhaat al-Qudsiyah fi Syarh at-Tawassulaat as-Sammaniyah,
diselesaikan pada Zuhur, akhir Muharam 1322H. Kandungan pada
muqaddimahnya pengarang menyebut bahwa beliau adalah penganut Mazhab
Syafi'i dalam fiqih, Mazhab Abu Hasan al-Asy'ari dalam ‘aqidah, dan
penganut Thariqat Khalwatiyah. Sebab-sebab beliau menulis kitab ini
adalah atas permintaan Qadhi Muslimin Negeri Surakarta ibu kota Jawa,
beliau ialah Al-'Allamah al-Hamam asy Syaikh Raden Tabshirul Anam,
supaya menulis syarah matan Al-Qashidah al-Rajziyah yang bernama Jaliyah
al-Kurbi wa Manilah al-`Arabi. Pada awal perbicaraan pengarang menyebut
tentang sanad-sanad thariqat, di antaranya beliau juga mempunyai
hubungan dengan Syaikh Abdus Shamad bin Abdur Rahman al-Falimbani.
Dicetak oleh Mathba'ah al-Hamidiyah al-Mashriyah, 1323 H. Taqriz
dinyatakan ramai ulama tetapi yang dapat disebut pada akhir karangan
hanya dua orang ulama saja ialah Syaikh Jami' Al-Azhar, bernama Syaikh
Abdur Rahman asy-Syarbaini asy-Syafi'ie dan Syaikh Muhammad Thumum
al-Maliki Al-Azhari.
5.
Lathaif al-Isyaaraat ila Syarh Tashiil at-Thuruqaat li Nazham
al-Waraqaat fi al-Ushuul al-Fiqhiyaat, diselesaikan pada hari Senin, 12
Rabiul awal 1326 H. Kandungannya membicarakan ilmu ushul fiqih. (Kitab
ini dipelajari di banyak pesantren termasuk MTI Canduang)
6.
Kanz an-Najaah wa as-Suraur fi ad-Ad'iyah allati Tasyrah ash-Shuduur,
diselesaikan pada hari Jumaat, bulan Safar 1328H. Kandungannya
membicarakan berbagai-bagai amalan wirid, doa, zikir dan lain-lain.
Cetakan pertama oleh Mathba'ah At-Taraqqil Majidiyah al-'Utsmaniyah,
Makkah, 1330 H. Kata pujian oleh Syaikh Muhammad Sa'id bin Muhammad
BaBashail, Makkah, Sayyid Husein bin Muhammad bin Husein al-Habsyi,
Sayyid Umar bin Muhammad Syatha, Sayyid Muhammad ibnu Sayyid Muhammad
ibnu al-Faqih Sayyid Idris al-Qadiri al-Maghribi al-Hasani, Syaikh
Muhammad bin Syamsuddin, Syaikh Yusuf bin Ismail an-Nabhani, dan Syaikh
Umar Hamdan.
7. Risalah fi al-Basmalah min Nahiyah al-Balaghah.
8. Manzhumah fi al-Adab wa al-Akhlaq li al-Islamiyah.
9. Thali'us Sa'di ar-Rafi' fi Syarh Ilm al-Badi'.
10. Fiqh Rubu' `Ibadat.
11. Nubzah fi at-Tashawwuf.
12. Ad-Durrah ats-Tsaminah fi al-Mawadhi' allati tusannu fiha ash-Shalah `ala Shahib as-Sakinah.
13. Tasythir al-Mudharriyah fi ash-Shalah `ala Khair al-Bariyah.
14. Majmu' Bulugh al-Maram fi Maulid an-Nabiyi Shallalahu `alaihi wa Sallam
15. Raja' Nail al-As'ad wa al-Qabul fi Madah Saiyidatina az-Zahra' al-Batul.
16. Bulugh as-Sa'di wa al-Amniyah fi Madah Umm al-Mu'minin al-Mabra-ah ash-Shiddiqiyah.
17. Al-Jawahir al-Wadhiyah fi al-Adab wa al-Akhlaq al-Mardhiyah.
18. Az-Zakhair al-Qudsiyah fi Ziyarah Khair al-Bariyah صلى الله عليه وآله وسلم.
19. At-Tuhfah al-Mardhiyah fi Tafsir al-Quran al-'Azhim bi al-'Ajamiyah
20. Dhiya asy Syams adh-Dhahiyah ‘ala al-Hasanaat al-Maahiyyah.
21. Maulidun Nabiyi Shallalahu `alaihi wa Sallam.
22. Kanz al-`Atha fi Tarjamah al-'Allamah as-Saiyid Bakri Syatha.
Wafatnya
Syaikh
Abdul Hamid Quds wafat di Makkah al-Mukarramah pada tahun 1334 H/ 1915
M. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 57 tahun dan dimakamkan
di Ma’ala, Makkah.

0 comments:
Post a Comment
Silahkan beri komentar, masukan, kritikan